Category: Volunteer

Oda istoriji kinematografije i filmu: Rađanje kinematografije

Oda istoriji kinematografije i filmu: Rađanje kinematografije

Piše: Vojin Ćetković

Filmska industrija je jedna od najuspješnijih industrija današnjice. Interesantna je činjenica da se kroz istoriju, kinematografija konstantno “preimenovala” i mijenjala ne bi li iznova pronalazila važno mjesto u našoj svakodnevnici. Kroz tehnologiju i inovacije, kinematografija je prevazišla granice tradicionalnog, postajući dostupna raznovrsnim i fragmentiziranim preferencijama publike. Mahom se razvoj kinematografije objašnjava i činjenicom da postoji nešto u ljudskoj prirodi što je opčinjeno pokretnim fotografijama, ili tačnije storytelling-om. Ako bih koordinisanost i uticaj masovnih medija smatrao svojevrsnom Platonovom alegorijom o pećini, moguće je reći da film u svom korjenu ima sasvim suprotan cilj. U slučaju idealnog ishoda događaja u društvu smatran je emancipatorskim sredstvom, ili možda nekom vrstom homeopatskog lijeka kolektivne svijesti. Činjenica je ipak da se film uvijek “tajno” smatrao jednim od najjačih i najuticajnijih oružija u cilju promovisanja određene kulture ili ideologije.

Ličnu ljubav prema ovoj grani umjetnosti ni sam ne mogu da obrazložim. Možda je za mene to svojevrsni bijeg od stvarnosti, da bih pronašao istu tu stvarnost, ali u nekom drugom vremenu i okruženju. Postoji nešto sasvim čarobno kako u danima zlatnih godina holivuda, crno bijelih filmova francuske produkcije tako i u modernim čudima produkcije Marvel i sl. Zadivljujuće je osjećati uzbuđenje pri svakom ulasku u bioskop a znati da je isto to uzbuđenje osjećao i čitav jedan vijek generacija prije nas.

Dijeleći ubjeđenje da se neke važne lekcije uče kroz istoriju, a isto tako duboko vjerujući u moć mudrosti prethodnih inovatora, da bi osmislili bolju budućnost važno je upoznati i prošlost. Želim da kroz seriju od  nekoliko artikala upoznam čitaoce, naročito mlade, sa istorijom kinematografije. Neka ovo bude i svojevrsna zahvalnica ovoj umjetnosti koja je uspjela da podigne kolektivnu svijest o problemima i koja je takođe u duhu konstruktivnih rješenja, predstavila jednu sasvim novu dimenziju funksionisanja društva. Hvala kinematografiji što predstavlja aktuelne probleme kroz jedan novi jezik, univerzalni jezik, vizuelni jezik kojeg mladi danas sasvim tečno koriste.

Rađanje kinematografije (1893 – 1903)

Mnogo prije selfija, Instagrama i društvenih mreža koje omogućavaju da zabilježite i podijelite svaki momenat svoga života, dva brata iz Liona predstavila su svijetu izum koji će ga zauvijek promjeniti. Činjenica je da se ni dan danas ne zna tačno ime prvog filma ikada prikazanog. Ono što znamo je to da su na današnji dan davne 1895. godine braća Ogist i Luj Limijer privatnom auditorijumu prikazali film ”Radnici izlaze iz fabrike“. Međutim filmskim rođendanom i prvom filmskom premijerom smatra se 28. decembar (1895) kada su braća Limijer po cijeni od jednog franka pariškoj publici u kafani ”Grand Cafe“ prikazali “Ulazak voza u stanicu”, “Hranjenje bebe”, “Poliveni polivač” i “Radnici izlaze iz fabrike”. Istorija kinematografije, međutim, započinje nešto ranije.

Nemoguće je govoriti o kinematografiji a ne spomenuti koliku je ulogu u tome imao izum fotografije i prvenstveno kamere. Prvi korak ka snimanju filmova načinio je američki fotograf  Edvard Mujbridž 1878. godine koji je sintezom  prvih kamera, filma sačinjenog od staklenih pločica i brze ekspozicije (izloženost filmskog negativa svijetlosti), snimio seriju fotografija konja u pokretu. Kasnije, 1882. godine izumljena je kamera koja je omogućila snimanje 12 kadrova, a već 1889. godine sa izumom negativ filma od celuloze ka snimanju prvih filmova preostao je samo jedan, poslednji korak;

Prva bitnija kompanija u svijetu kamera i djelova potrebnih za njen rad, kao i mnogih drugih, važnih izuma, bila je kompanija svjetski poznatog izumitelja Tomasa Edisona smještena u Americi, dok je odmah iza nje po veličini bila kompanija braće Limijer, u Francuskoj.

1893. godina donosi i poslednji bitni izum neophodan za rađanje filma a to je kamera filmskog formata veličine 35 mm koju je izumio asistent Tomasa Edisona. Svi ovi izumi sjedinjeni su u jednu svrhu, a to je trka ka otelotvorenju prvog filma. Važno je napomenuti da je Edison uz pomoć kinetoskopa bio taj koji je gledaocima omogućio posmatranje takozvane slike u pokretu. Međutim njegov izum bio je ograničen na jednog gledaoca koji je morao čekati svoj red da bi mogao uživati u ovom izumu. Edison nakon toga pažnju usmjerenu kinematografiji usmjeruje na drugu stranu vjerujući da je film izum bez budućnosti te je proces projekcije filmske slike na filmsko platno ostao u vještim rukama braće Limijer. Oni, iako nisu bili izumitelji same kinematografije ipak su svijetu podarili prve filmove. Braća Limijer se nakon filma “Poliveni Polivač” i ekonomskog kraha povlače zauvijek iz svijeta kinematografije 1905. godine. Edison, ponesen prvobitnim uspjehom braće Limijer otvara prvi filmski studio na svijetu, koji je kasnije odigrao važnu ulogu u razvoju tehnika filma, kao i u samom stvaranju filmskog studija Holivud.

Kinetoskop

Govoriti o počecima kinematografije znači spomenuti i Žorža Melijesa. Proglašen je mađioničarem kinematografije zbog njegove sposobnosti da odlično transformiše realnost kroz raznovrsne prvobitne filmske efekte, koje je Melijes sam izumio i razvijao. Bio je vrlo inovativan u razvijanju specijalnih efekata. Slučajno je otkrio efekat zaustavljenog kadra (stop motion) 1896. a bio je i jedan od prvih filmskih stvaralaca koji je koristio tehniku duple ekspozicije.

Scena iz Melijesovog filma Putovanje na Mjesec

Već od 1904. godine svijet polako postaje svjestan činjenice da je film postao bitna sila u svijetu trgovine i industijalizacije, te samim tim počinje i prva trka između zemalja poput Italije, Francuske, Engleske i Amerike u pogledu stvaranja što inovativnijih filmova i samih tehnika snimanja. Ova trka jenjava u Evropi tokom godina Prvog svjetskog rata međutim ova pauza u Evropi dovodi do rađanja prve svjetske filmske velesile – Holivuda.

 

Nastaviće se…

O autoru:

Vojin Ćetković rođen je 26. 03. 1996. godine

Osnovnu školu i Gimnaziju završio je u rodnom gradu Ulcinju.

Trenutno je student druge godine novinarskog smjera Fakultera za komunikacije na Ankara Universitetu u Ankari, Turska.

Jedan je od aktivista Seanema filmskog festivala.

Seanema, fundamentalna spona između mladih i kulture

Seanema, fundamentalna spona između mladih i kulture

 

Piše: Lenka Lalović

Kultura u Ulcinju još nije u potpunosti zamrla. A ni neće u skorijem vremenu, imajući u vidu zainteresovanost ulcinjske omladine za (kino)aktivizam i naravno, njihovu ljubav prema sedmoj umjetnosti, filmu.

U početku je bilo teško privući mlade da se u doba, slobodno mogu reći, konfuzija oko shvatanja pravih vrijednosti posvete nečemu novom, uče značaju volonterizma, upoznaju sa ključnim socijalnim pitanjima i njeguju kulturu i umjetnost. Zapravo, sve te stavke, pa i sam stvarni život omladine, su bačeni u enormnu sjenu socijalnih mreža, koje umjesto da budu korisne, danas mladima predstavljaju najčešće slobodno vrijeme iskorišćeno na nekvalitetan način i loš uticaj na samu psihu mladih koji previše brinu o idealno prikazanom životu svojih vršnjaka. U odveć stvorenom generacijskom jazu u modernom, brzom vremenu, mladi imaju svoju virtuelnu realnost kao njegovu posljedicu. Seanema ih ponovo okuplja i stvara vazne spone izmedju generacija, kroz umjetnost i volonterizam.

Kako u takvom dobu vratiti mlade kulturi, druženju i objasniti im da su oni bitni akteri društva, i da volontiranje nije „rad za džabe“, već postojana osnova za oblikovanje jednog kvalitetnog aktiviste i budućeg građanina, koji umije da prepozna falinke društva i da se bori za poboljšanje? Izgleda da se kvalitet uvijek prepozna, pa koliko god trajale „borbe sa vjetrenjačama“. Želja mladih za poboljšanjem, druženjem i kulturom je isplivala, i i dalje pliva, a Seanema Film Fest im je samo omogućio da se aktiviraju i misle izvan granica koje im formalna edukacija pruža. Ukratko rečeno, mladi postaju protagonsiti svoje životne priče. Upravo na tome se zasniva kinoaktivizam Seanema-e i u skladu s tim, teme festivala su socijalna pitanja na koje svi trebaju posebno obratiti pažnju. Korupcija, status žene u današnjem društvu, diskriminacija, multikulturalnost, različitost; i zadnja u kojoj se omladina Ulcinja, ali i cijele Crne Gore posebno pronalazi: emigriranje u bogatije zemlje. „Trbuhom za kruhom“. Seanema kroz nova filmska ostvarenja pokušava da umjetnošću podigne svijest zajednice na veći nivo, da kulturi u našoj zemlji veći značaj i neformalno edukuje mlade da zauzmu svoj stav u rješavanju problema, a ne da bježe tamo gdje ovi problemi postoje u manjoj mjeri ili ne utiču bitno na njihove živote.

Treća edicija festivala je bila posebna, zato što smo, osim lokalnih volontera, ugostili i volontere iz Budve, Tuzi i Podgorice. Time smo stvorili mrežu sa ostalim omladinskim centrima koja će, vjerujem i dalje da se širi i okuplja mlade ispred filmskog platna, par dana, pokraj mora. Svaki težak rad, mukotrpan trud oko organizacije festivala se gleda sa lakoćom kada vidimo rezultate, a to su zadovoljni mladi volonteri iz četiri crnogorske opštine koji zajedničkim snagama rade, druže se i diskutuju o temama bitnih za njih i za naše društvo. Mladi (pogotovo u Ulcinju, i na tu činjenicu sam jako ponosna) teže ka onome što ih ujedinjava, a ne razdvaja. Ako je multikulturalizam pasivan pojam koji samo opisuje i konstatuje različite kulture, interkulturalizam predstavlja aktivnu razmjenu vrijednosti između kultura. Seanema podstiče upravo to i jedan je od dokaza da, bez obzira na nacionalnost, religiju, jezik, mjesto iz kojeg dolaze (bilo grad, bilo ruralno područje), mladi se odlično razumiju i druže jer je njihov zajednički cilj veći od bilo kakvih razlika ili jezičkih barijera. Njihov zajednički cilj je provoditi kvalitetno vrijeme skupa, dijeliti znanja i iskustva, dati svoj doprinos gradu i uživati u umjetnosti. Nikakav novac ne bi mogao kupiti stečeno iskustvo, znanje, zadovoljstvo i druženje.

Na kraju, vjerujem da će Seanema Film Festival i dalje nastaviti uzlaznom putanjom u poboljšanju statusa kulture, i pozivam mlade da nam se pridruže, kako bismo nastavili širiti krug volontera i aktivista, kao i u protekle tri godine. Samu potrebu za održavanjem ovog događaja ne bih trebala više puno ni da obrazlažem. Onome koji zna da „umjetnost imitira život“ su same te tri riječi sasvim dovoljne.

iACT shprehet rreth rëndësisë së informimit të paanshëm nga mediat

iACT shprehet rreth rëndësisë së informimit të paanshëm nga mediat

Në emisionin e realizuar nga TV Teuta, ku diskutohet zhvillimi kulturor në Ulqin, vërejmë mungesë informacioni rreth arritjeve në fushën e kinematografisë gjatë tri viteve të fundit. Me qëllim informimin e plotë, OJQ Unë veproj dëshiron të risjellë në vëmendjen e qytetarëve ulqinakë disa arritje në fushën e zhvillimit dhe promovimit të kinematografisë, të realizuara gjatë periudhës 2015-2017.

Seanema Film Festival organizuar nga OJQ Unë veproj, në shtator të vitit 2015 riktheu kinemanë në ambient të hapur, mbas më shumë se 20 vitesh mungesë. Gjatë tre edicioneve të Seanema, OJQ Unë veproj mori vlerësime pozitive, rrjedhimisht u mbështet nga Ambasada Amerikane në Podgoricë dhe qeveria malazeze, Ministria e Kulturës, Qendra kinematografike dhe Arkivi i Filmit. Gjithashtu, gjatë kësaj periudhe kemi patur mbështetjen e diasporës shqiptare në SHBA, Komunës Ulqin, Organizatës turistike dhe bizneseve lokale.

Nënvizojmë se Seanema vijon bashkëpunimet me festivale të rëndësishëm të rajonit, si Festivali ndërkombëtar për të drejtat e njeriut organizuar nga Akademia Multimediale e Filmit në Tiranë – Marubi, Festivali ndërkombëtar i filmit dokumentar në Beograd – Beldocs dhe Festivali i filmit në Prishtinë – PriFilmFest. Gjithashtu, Seanema ka fituar përkrahjen e njërit prej festivaleve më të suksesshëm të filmit dokumentar në Europë, DokuFest Prizren.

Angazhimi i OJQ Unë veproj nuk kufizohet vetëm te organizimi i festivalit të filmit në Ulqin. Në vijim të angazhimit konkret për të sjellë një frymë të re në Ulqin përmes aktivizmit kulturor, në janar 2017 inicjuam nënshkrimin e Memorandumit të Bashkëpunimit me Qendrën Kulturore Ulqin, i pari i këtij lloji në Mal të Zi. Ky Memorandum ka për qëllim rigjallërimin e jetës kulturore, si edhe sigurimin e kushteve për realizimin e një kalendari vjetor të aktiviteteve të ndryshme kulturoro-artistike dhe edukative. Me këtë rast, informojmë qytetarët se OJQ Unë veproj gjendet ende në pritje të përmbushjes së detyrimeve të palës tjetër nënshkruese të Memorandumit.

Pavarësisht bashkëpunimit të kufizuar, ne vijuam angazhimin duke identifikuar dhe adresuar nevoja reale të qytetarëve të Ulqinit, për shfrytëzimin e hapësirave publike ku ata do të mund te ndjekin një program kulturoro-artistik gjatë gjithë vitit. Për këtë qëllim u angazhuam konkretisht gjatë vitit të kaluar, me krijimin e modelit cinema/arthouse “Art Kino” i cili ka për qëllim modernizimin dhe rikthimin në funksion të kinemasë në Ulqin, projekt ky i prezantuar fillimisht para Ministrisë së Kulturës dhe Qendres kinematografike në Mal të Zi. Kemi bërë hapa konkret drejt jetësimit të projektit “Art Kino”, me anë të ndërgjegjësimit të vazhdueshëm të institucioneve lokale dhe qeverisë malazeze rreth rëndësisë së rikthimit të kinemasë në Ulqin. Së fundmi, me mbështetjen e Komunës Ulqin, Qendrës Kinematografike dhe Arkivit të Filmit në Mal të Zi jemi angazhuar konkretisht për sigurimin e fondeve ndërkombëtare për realizimin e këtij projekti, më saktësisht pranë Komisionit Europian.

Përkushtimi i pashoq i aktivistëve tanë ka mundësuar që OJQ Unë veproj dhe Festivali i Filmit Seanema të prezantohen me një koncept unik dhe të ri për Malin e Zi, kinoaktivizmin. Me krenari e themi atë që e pohojnë edhe bashkëpunëtorët dhe të ftuarit e tri edicioneve të Seanema, që Ulqini po kthehet në një vendtakim të rëndësishëm të artistëve dhe profesionistëve të fushës së filmit, njëkohësisht përfaqësues të kulturave të ndryshme nga rajoni dhe bota, duke promovuar kështu prodhimet më të reja kinematografike dhe shkëmbimin ndërkulturor. Mirëpo, një prej dimensioneve që e karakterizon më së miri dhe për të cilin jemi posaçërisht krenarë është pjesëmarrja si edhe shpirti krijues i të rinjve nga i gjithë Mali Zi dhe rajoni, të cilët vit mbas viti na bashkohen dhe angazhohen vullnetarisht në organizimin e festivalit të filmit në Ulqin.

Duke gjykuar gjendjen sot në Ulqin dhe në Mal të Zi, ku terreni për pjesëmarrjen e të rinjve në aktivitete jopolitike është mjaft i brishtë, gazetarët dhe pjesëtarë të skenës së pavarur kulturore e intelektuale duhet t’i mbështesin, inkurajojnë e jo ti anashkalojnë nismat e këtij lloji. Të nxitur nga ky rast, ju bëjmë thirrje të gjithë gazetarëve, të cilët synojnë që profesionin e tyre t’a ushtrojnë me përgjegjshmëri dhe profesionalizëm, që të informojnë në mënyrë të paanshme publikun rreth aktiviteteve që kanë rëndësi për komunitetin dhe për progresin e përgjithshëm shoqëror.