Category: Ideas

Seanema, fundamentalna spona između mladih i kulture

Seanema, fundamentalna spona između mladih i kulture

 

Piše: Lenka Lalović

Kultura u Ulcinju još nije u potpunosti zamrla. A ni neće u skorijem vremenu, imajući u vidu zainteresovanost ulcinjske omladine za (kino)aktivizam i naravno, njihovu ljubav prema sedmoj umjetnosti, filmu.

U početku je bilo teško privući mlade da se u doba, slobodno mogu reći, konfuzija oko shvatanja pravih vrijednosti posvete nečemu novom, uče značaju volonterizma, upoznaju sa ključnim socijalnim pitanjima i njeguju kulturu i umjetnost. Zapravo, sve te stavke, pa i sam stvarni život omladine, su bačeni u enormnu sjenu socijalnih mreža, koje umjesto da budu korisne, danas mladima predstavljaju najčešće slobodno vrijeme iskorišćeno na nekvalitetan način i loš uticaj na samu psihu mladih koji previše brinu o idealno prikazanom životu svojih vršnjaka. U odveć stvorenom generacijskom jazu u modernom, brzom vremenu, mladi imaju svoju virtuelnu realnost kao njegovu posljedicu. Seanema ih ponovo okuplja i stvara vazne spone izmedju generacija, kroz umjetnost i volonterizam.

Kako u takvom dobu vratiti mlade kulturi, druženju i objasniti im da su oni bitni akteri društva, i da volontiranje nije „rad za džabe“, već postojana osnova za oblikovanje jednog kvalitetnog aktiviste i budućeg građanina, koji umije da prepozna falinke društva i da se bori za poboljšanje? Izgleda da se kvalitet uvijek prepozna, pa koliko god trajale „borbe sa vjetrenjačama“. Želja mladih za poboljšanjem, druženjem i kulturom je isplivala, i i dalje pliva, a Seanema Film Fest im je samo omogućio da se aktiviraju i misle izvan granica koje im formalna edukacija pruža. Ukratko rečeno, mladi postaju protagonsiti svoje životne priče. Upravo na tome se zasniva kinoaktivizam Seanema-e i u skladu s tim, teme festivala su socijalna pitanja na koje svi trebaju posebno obratiti pažnju. Korupcija, status žene u današnjem društvu, diskriminacija, multikulturalnost, različitost; i zadnja u kojoj se omladina Ulcinja, ali i cijele Crne Gore posebno pronalazi: emigriranje u bogatije zemlje. „Trbuhom za kruhom“. Seanema kroz nova filmska ostvarenja pokušava da umjetnošću podigne svijest zajednice na veći nivo, da kulturi u našoj zemlji veći značaj i neformalno edukuje mlade da zauzmu svoj stav u rješavanju problema, a ne da bježe tamo gdje ovi problemi postoje u manjoj mjeri ili ne utiču bitno na njihove živote.

Treća edicija festivala je bila posebna, zato što smo, osim lokalnih volontera, ugostili i volontere iz Budve, Tuzi i Podgorice. Time smo stvorili mrežu sa ostalim omladinskim centrima koja će, vjerujem i dalje da se širi i okuplja mlade ispred filmskog platna, par dana, pokraj mora. Svaki težak rad, mukotrpan trud oko organizacije festivala se gleda sa lakoćom kada vidimo rezultate, a to su zadovoljni mladi volonteri iz četiri crnogorske opštine koji zajedničkim snagama rade, druže se i diskutuju o temama bitnih za njih i za naše društvo. Mladi (pogotovo u Ulcinju, i na tu činjenicu sam jako ponosna) teže ka onome što ih ujedinjava, a ne razdvaja. Ako je multikulturalizam pasivan pojam koji samo opisuje i konstatuje različite kulture, interkulturalizam predstavlja aktivnu razmjenu vrijednosti između kultura. Seanema podstiče upravo to i jedan je od dokaza da, bez obzira na nacionalnost, religiju, jezik, mjesto iz kojeg dolaze (bilo grad, bilo ruralno područje), mladi se odlično razumiju i druže jer je njihov zajednički cilj veći od bilo kakvih razlika ili jezičkih barijera. Njihov zajednički cilj je provoditi kvalitetno vrijeme skupa, dijeliti znanja i iskustva, dati svoj doprinos gradu i uživati u umjetnosti. Nikakav novac ne bi mogao kupiti stečeno iskustvo, znanje, zadovoljstvo i druženje.

Na kraju, vjerujem da će Seanema Film Festival i dalje nastaviti uzlaznom putanjom u poboljšanju statusa kulture, i pozivam mlade da nam se pridruže, kako bismo nastavili širiti krug volontera i aktivista, kao i u protekle tri godine. Samu potrebu za održavanjem ovog događaja ne bih trebala više puno ni da obrazlažem. Onome koji zna da „umjetnost imitira život“ su same te tri riječi sasvim dovoljne.

“Nëse shtatzania është e dashtun, pse një vajzë është #epadashtun!”

“Nëse shtatzania është e dashtun, pse një vajzë është #epadashtun!”

Komiteti i Kombeve të Bashkuara mbi zbatimin e Konventës “Mbi eliminimin e të gjitha formave të diskriminimit të grave” (CEDAW), në korrik të vitit 2017 lëshoi një rekomandim, ligjërisht të detyrueshëm për Malin e Zi, për zgjidhjen e problemit të raporteve gjinore në lindje. Një kërkesë e tillë është bërë edhe nga Këshilli i Evropës dhe arsyeja për këtë ka qenë raporti mes sekseve jashtë kufijve natyral. Nëse ky raport normalisht varion nga 102 deri në 105/6 djem për 100 vajza, Instituti i Statistikave në Mal të Zi përgjatë njëzet viteve të fundit ka shënuar lindjen e mesatarisht 109 djemve në raport me 100 vajza. Vetëm në vitin 2009, lindën 113 djem për 100 vajza, që përbën një tregues të qartë të zgjedhjes së seksit para lindjes, me preferencë ndaj seksit mashkull.


Qendrimet rreth fushatës ndërgjegjësuese që u ndërmorr nga Qendra e të Drejtave të Grave në Mal të Zi (Centar za ženska prava / Women’s Rights Center) kanë qenë të ndryshme. Arsyeja pse zgjedh të shprehem më gjerësisht (se sa nënshkrimi i peticionit) është sepse duke e njohur kontekstin shoqëror dhe pozitën e vajzave dhe grave në Mal të Zi, më duhet ta kundërshtoj hipokrizinë që tenton ta shpërqendrojë debatin duke e fokusuar atë te çështja e respektimit të të drejtave reproduktive të grave. Zgjedhja e seksit të fëmijës në Mal të Zi bëhet me anë të abortit selektiv. Kjo ndodh si rrjedhojë e mentalitetit dhe traditës patriarkale që preferon “pasardhësin”, një rol që vajza “nuk e përmbush dot”. Ky diskriminim është aq thellë i rrenjosur sa fillon para lindjes dhe manifestohet në forma të ndryshme përgjatë jetës së vajzës dhe gruas, reflektuar në pozita përherë të pabarabarta në të gjitha fushat e jetës. Këtu përfshihet edhe presioni psikologjik që ju ushtrohet vajzave dhe grave për të lindur djem.

Fushata “#neželjena” (“#epadashtun“) konsiston te rritja e ndërgjegjësimit të qytetarëve malazez, që ky është një problem kulturor dhe i qeverisë malazeze, që fenomeni është i gjurmueshëm, statistikisht i matshëm dhe duhet vepruar mbi të. Peticioni drejtuar Qeverisë së Malit të Zi, më konkretisht kërkon hartimin e një Plani Veprimi ose dokumenti tjetër strategjik, si edhe përmban një sërë rekomandimesh, ndër të cilët përmenden: hulumtimi i të dhënave statistikore dhe ndjekja e vazhdueshme e tendencave; përdorimi i një qasje multidisciplinore në adresimin e problemit; përshtatjen e masave në nivel lokal; diskutimi dhe shkëmbimi i njohurive ndërmjet sektorëve të ndryshëm, që i paraprin ndryshimeve përkatëse në legjislacion ose politika; fuqizimin e grave për të marrë vendime të mirë informuara; analizën e normave dhe praktikave kulturore që promovojnë vlerat e vajzave për shoqërinë, etj. Për t`a mbështetur këtë nismë, ju mund ta nënshkruani peticionin, në linkun si vijon: https://www.change.org/p/nvo-centar-za-%C5%BEen…/…/37327142…

Shkruan: Drita Llolla, drejtore ekzekutive e OJQ iACT