Category: Activities & News

dr Maja Đurić predvodi djevojke Balkan Girl Power projekta u Crnoj Gori

dr Maja Đurić predvodi djevojke Balkan Girl Power projekta u Crnoj Gori

Vanredni profesor dr. Maja Đurić će predvoditi 20 izabranih djevojaka za učestvovanje u Balkan Girl Power projektu u Crnoj Gori.

Projekat Balkan Girl Power (BGP) pruža mogućnost djevojkama iz pet zemalja Zapadnog Balkana (Albanija, Srbija, Crna Gora, Makedonija i Kosovo) da se upoznaju i razvijaju kroz fotografiju zajedničku viziju zemalja gdje žene i djevojke, uz muškarce, igraju aktivnu ulogu u napredovanju svoje zemlje u procesima integracije u EU.

Projekat implementira Institut za socijalni ugovor (SCI) u Albaniji, Organizacija za promociju aktivizma (OPA) u Srbiji, NVO Ja djelujem (iACT) u Crnoj Gori, Nacionalni savjet mladih u Makedoniji i Artpolis Centar na Kosovu.

Organizacije će raditi sa devojkama u pet zemalja kako bi:

  • Omogućile vidljivost perspektiva i razmišljanja djevojaka o budućnosti njihove zemlje i zapadnog Balkana u EU;
  • Uspostavile neformalnu mrežu od najmanje 100 djevojki iz pet zemalja zapadnog Balkana koje dijele razumijevanje, perspektive i snove o budućnosti svoje zemlje i zapadnog Balkana u EU;
  • Omogućile devojkama razvoj kreativnih vještina i alate da bi kritički razmišljale o svojoj ulozi u društvu i oblikovanju budućnosti svoje zemlje i regiona Zapadnog Balkana.

dr Maja Đurić je rođena 30. novembra 1966. godine u Cetinju, gdje je završila osnovnu i srednju školu. Odrastala je u porodici umjetnika. Radom Manirizam kod Ticijana diplomirala je istoriju umjetnosti na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1993. godine. Dvije godine kasnije, u Pragu, magistrirala je na temu poslijeratne fotografije u Srbiji i Crnoj Gori. Doktorirala je na Univerzitetu umetnosti u Beogradu, 2010. godine, kapitalnim djelom Fotografija u funkciji kreiranja kulturnog identiteta Crne Gore 18401940 godine.

Magija fotografije opsjeda je od 1983. godine. Deceniju kasnije počinje objavljivati fotografije, da bi ih poslije četiri ljeta prvi put izložila. Kasnije učestvuje na više od pedeset izložbi; od Budimpešte, preko Moskve, do Šangaja. Njen put je protkan različitim temama. Družeći se sa ljudima iz sfere filma, pozorišta i akademskog života, bilježila je njihove najubjedljivije portrete. Obilazeći krajolike pravila je nestvarne snimke pejzaža. Boraveći u manastirima i crkvama i oko njih, kamerom je pripovijedala divne atmosferične priče o religiji, arhitekturi i skulptorskim djelima. Istraživanjem istorije fotografskog medija oplemenjivala je i svoje stvaralaštvo. Dolazila je do krajnje lucidnih ideja, poput one sa ogledalom.

Kao istoričar umjetnosti, dr Maja Đurić se intenzivno i dugo bavi proučavanjem kulturne baštine Crne Gore, istorijom fotografije i teorijom kulture.

Komesar je i autor brojnih izložbi, među kojima je i izložba Savremene crnogorske fotografije.

Jedna je od osnivača i predsjednica Instituta za fotografiju Crne Gore, savjetnik za Crnu Goru u Evropskom vodiču za fotografiju (Njemačka, Gotingem), selektor likovnog programa ”Grad Teatra” (2008 – 2010), dio tima i izlagač na prezentaciji Crne Gore – EXPO, Shangai 2010…

Član je Udruženja istoričara umjetnosti Crne Gore (Savjet za izdavačku djelatnost), član Odjeljenja društvenih nauka CANU i Odbora za etnologiju.

Teorija i praktični rad Maje Đurić su u apsolutnom skladu.

Zvanje vanrednog profesora stekla je 2015. godine i kao predavač je radila na nekoliko univerziteta, a danas predaje na Fakultetu umjetnosti UDG. Nesumnjivo pripada krugu najznačajnijih umjetnika i teoretičara umjetnosti u Crnoj Gori danas.

 

VAJZAT E FUQISHME TË BALLKANIT: Thirrje për shprehje interesi

VAJZAT E FUQISHME TË BALLKANIT: Thirrje për shprehje interesi

 

Jeni të interesuara të mësoni se si të bëni fotografi, të cilat reflektojnë këndvështrimin tuaj mbi botën?

A jeni të interesuara të njihni vajza të tjera nga vendet fqinjë dhe të ndani me to fotografitë pyetjet dhe idetë tuaja?

Dëshironi të mësoni më shumë rreth procesit të integrimit të vendit tuaj në BE dhe çfarë nënkupton kjo gjë për ju?

Jeni një vajzë midis 18 dhe 26 vjeç nga Mali Zi?

Nese përgjigjet e mësipërme janë pozitive, na kontaktoni ne përgjigje të kësaj thirjeje për shprehje interesi, për të marrë pjesë në projektin: “Balkan Girl Power”

Nëse do të përzgjidheni për të marrë pjesë në këtë Projekt, ju do të:

– Trajnoheni dhe këshilloheni nga një fotograf profesionist dhe një artist në vendin tuaj mbi mënyrën se si mund të beni fotografi interesante;

– Do të keni mundësi të publikoni pesë fotot tuaja më të mira në platformë online Balkan Girl Power;

– Do të keni mundësi të ndërveproni virtualisht, nëpërmjet platformës online Balkan Girl Power dhe faqes së dedikuar në Facebook, me vajza nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia dhe të ndani me to çështjet që ju interesojnë ndërkohë që vendi juaj po hedh hapa para drejt integrimit në BE;

– Do të merrni pjesë në një ekspozitë ku do të përzgjidhen fotografitë më të mira të bëra gjatë Projektit, të cilat do të prezantohen në Ekspozitën Balkan Girl Power që do të zhvillohet në Tiranë, gjatë muajit shkurt, 2019;

– Të vini në Tiranë (pjesëmarrëset e përzgjedhura) për Ekspozitën Balkan Girl Power, dhe të merrni pjesë në një Master Class mbi fotografinë me fotografen dhe artisten e mirënjohur Lala Meredith Vula.

Nëse jeni të interesuara, ju lutemi të plotësoni formularin në linkun:  https://docs.google.com/forms/d/1YKD42rNNfwiTTVbVk5y8kPtqnPuYI1R0ASTNj9XhSBw/edit jo më vonë se dita e premte datë 20 korrik, 2018.

Nëse keni ndonjë pyetje ose keni nevojë për më tepër informacion, ju lutem na shkruani në adresën e e-mail ngo.iact@gmail.com, ose na telefononi në numrin e telefonit +38267630268.

Projekti Balkan Girl Power Project do t’u ofrojë vajzave pjsëmarrëse nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi dhe Serbia trajnim dhe këshillim se si të bëjnë fotografi ku të reflektojnë perspektivat, idetë dhe ëndrrat e tyre në një kohë kur vendet e tyre përparojnë drejt integrimit në BE; dhe në të njëjtën kohë të ndërtojnë marrëdhënie me vajzat pjesëmarrëse nga vendet e tjera. Veprimtaritëe projektit do të fillojnë nëmuajin korrik 2018 dhe do të përfundojnë në Shkurt 2019.

Projekti Balkan Girl Power financohet nga Western Balkan Fund dhe zbatohet nga Intituti për Kontratën Shoqërore (Shqipëri), Artpolis Center (Kosovë), the National Youth Council of Macedonia, iACT (Mali i Zi), dhe Organization for the Promotion of Activism (Sërbi).

JAKE DJEVOJKE BALKANA: Poziv za izražavanje interesa

JAKE DJEVOJKE BALKANA: Poziv za izražavanje interesa

Da li si zainteresovana da naučiš kako da fotografišeš na način koji odražava tvoj pogled na svijet?

Da li želiš da upoznaš druge djevojke iz susjednih zemalja i podijeliš sa njima svoje fotografije, pitanja i ideje?

Da li želiš da saznaš više o procesu integracije zemlje u EU i šta to znači za tebe?

Da li si mlada djevojka između 18 i 26 godina i dolaziš iz Crne Gore?

Ako su gore navedeni odgovori pozitivni, kontaktiraj nas odgovorivši na poziv za izražavanje interesa za učešće u projektu “Balkan Girl Power”.

Ako budeš izabrana da učestvuješ u ovom projektu, ti ćeš:

– Pohađati obuku i dobiti savjete profesionalnog fotografa i umjetnika iz tvoje zemlje o tome kako možeš da realizuješ zanimljive fotografije;

– Moći objaviti svojih pet najboljih fotografija na online platformi Balkan Girl Power;

– Imati pristup interakciji kroz online platformu Balkan Girl Power-a kao i na Facebook grupi, sa djevojkama iz Albanije, Kosova, Makedonije, Crne Gore i Srbije i sa njima podijeliti pitanja čiji te odgovori zanimaju, u vezi konkretno preduzetih koraka i mjera zemalja Zapadnog Balkana za integraciju u EU;

– Učestvovati na izložbi gdje će biti odabrane najbolje fotografije realizovane tokom projekta, predstavljene na Balkan Girl Power Ekspo-u koji će se održati u Tirani, u februaru, 2019. godine;

– Putovati u Tiranu (izabrane učesnice) na Balkan Girl Power Ekspo, i pohađati Master Class sa svjetski poznatom fotografkinjom i umjetnicom, Lala Meredith Vula.

Ukoliko si zainteresovana, molimo da popuniš formular: https://docs.google.com/forms/d/1ORi-vh7w6xmuRbzoFH3tWHkJlnRSuxAs8Wz562fNQKo/edit najkasnije do petka, 20. jula 2018. godine.

Ukoliko imaš bilo kakvih pitanja ili želiš više informacija u vezi projekta Balkan Girl Power, piši nam na e-mail adresu ngo.iact@gmail.com, ili pozovi na broj telefona +38267630268.

Projekat Balkan Girl Power će obezbijediti učesnicama iz Albanije, Kosova, Makedonije, Crne Gore i Srbije obuku i uputstva o tome kako da njihove fotografije odraze njihove poglede, ideje ali i snove o zemlji koja napreduje u procesu integracije u EU; Kroz ovaj projekat učesnice će istovremeno izgraditi odnose sa učesnicama iz drugih zemalja koje će služiti kao dobra podloga i za buduće saradnje. Projektne aktivnosti počinju u julu 2018. godine i završavaju se u februaru 2019. godine.

Balkan Girl Power je finansiran od strane Fonda za Zapadni Balkan (Western Balkans Fund) i implementiran od strane Social Contract Institute (Albanija), Artpolis Centar (Kosovo), Nacionalnog omladinskog savjeta Makedonije, NVO Ja djelujem – iACT (Crna Gora), kao i Organizacije za Promociju Aktivizma (Srbija)

Oda istoriji kinematografije i filmu: Rađanje kinematografije

Oda istoriji kinematografije i filmu: Rađanje kinematografije

Piše: Vojin Ćetković

Filmska industrija je jedna od najuspješnijih industrija današnjice. Interesantna je činjenica da se kroz istoriju, kinematografija konstantno “preimenovala” i mijenjala ne bi li iznova pronalazila važno mjesto u našoj svakodnevnici. Kroz tehnologiju i inovacije, kinematografija je prevazišla granice tradicionalnog, postajući dostupna raznovrsnim i fragmentiziranim preferencijama publike. Mahom se razvoj kinematografije objašnjava i činjenicom da postoji nešto u ljudskoj prirodi što je opčinjeno pokretnim fotografijama, ili tačnije storytelling-om. Ako bih koordinisanost i uticaj masovnih medija smatrao svojevrsnom Platonovom alegorijom o pećini, moguće je reći da film u svom korjenu ima sasvim suprotan cilj. U slučaju idealnog ishoda događaja u društvu smatran je emancipatorskim sredstvom, ili možda nekom vrstom homeopatskog lijeka kolektivne svijesti. Činjenica je ipak da se film uvijek “tajno” smatrao jednim od najjačih i najuticajnijih oružija u cilju promovisanja određene kulture ili ideologije.

Ličnu ljubav prema ovoj grani umjetnosti ni sam ne mogu da obrazložim. Možda je za mene to svojevrsni bijeg od stvarnosti, da bih pronašao istu tu stvarnost, ali u nekom drugom vremenu i okruženju. Postoji nešto sasvim čarobno kako u danima zlatnih godina holivuda, crno bijelih filmova francuske produkcije tako i u modernim čudima produkcije Marvel i sl. Zadivljujuće je osjećati uzbuđenje pri svakom ulasku u bioskop a znati da je isto to uzbuđenje osjećao i čitav jedan vijek generacija prije nas.

Dijeleći ubjeđenje da se neke važne lekcije uče kroz istoriju, a isto tako duboko vjerujući u moć mudrosti prethodnih inovatora, da bi osmislili bolju budućnost važno je upoznati i prošlost. Želim da kroz seriju od  nekoliko artikala upoznam čitaoce, naročito mlade, sa istorijom kinematografije. Neka ovo bude i svojevrsna zahvalnica ovoj umjetnosti koja je uspjela da podigne kolektivnu svijest o problemima i koja je takođe u duhu konstruktivnih rješenja, predstavila jednu sasvim novu dimenziju funksionisanja društva. Hvala kinematografiji što predstavlja aktuelne probleme kroz jedan novi jezik, univerzalni jezik, vizuelni jezik kojeg mladi danas sasvim tečno koriste.

Rađanje kinematografije (1893 – 1903)

Mnogo prije selfija, Instagrama i društvenih mreža koje omogućavaju da zabilježite i podijelite svaki momenat svoga života, dva brata iz Liona predstavila su svijetu izum koji će ga zauvijek promjeniti. Činjenica je da se ni dan danas ne zna tačno ime prvog filma ikada prikazanog. Ono što znamo je to da su na današnji dan davne 1895. godine braća Ogist i Luj Limijer privatnom auditorijumu prikazali film ”Radnici izlaze iz fabrike“. Međutim filmskim rođendanom i prvom filmskom premijerom smatra se 28. decembar (1895) kada su braća Limijer po cijeni od jednog franka pariškoj publici u kafani ”Grand Cafe“ prikazali “Ulazak voza u stanicu”, “Hranjenje bebe”, “Poliveni polivač” i “Radnici izlaze iz fabrike”. Istorija kinematografije, međutim, započinje nešto ranije.

Nemoguće je govoriti o kinematografiji a ne spomenuti koliku je ulogu u tome imao izum fotografije i prvenstveno kamere. Prvi korak ka snimanju filmova načinio je američki fotograf  Edvard Mujbridž 1878. godine koji je sintezom  prvih kamera, filma sačinjenog od staklenih pločica i brze ekspozicije (izloženost filmskog negativa svijetlosti), snimio seriju fotografija konja u pokretu. Kasnije, 1882. godine izumljena je kamera koja je omogućila snimanje 12 kadrova, a već 1889. godine sa izumom negativ filma od celuloze ka snimanju prvih filmova preostao je samo jedan, poslednji korak;

Prva bitnija kompanija u svijetu kamera i djelova potrebnih za njen rad, kao i mnogih drugih, važnih izuma, bila je kompanija svjetski poznatog izumitelja Tomasa Edisona smještena u Americi, dok je odmah iza nje po veličini bila kompanija braće Limijer, u Francuskoj.

1893. godina donosi i poslednji bitni izum neophodan za rađanje filma a to je kamera filmskog formata veličine 35 mm koju je izumio asistent Tomasa Edisona. Svi ovi izumi sjedinjeni su u jednu svrhu, a to je trka ka otelotvorenju prvog filma. Važno je napomenuti da je Edison uz pomoć kinetoskopa bio taj koji je gledaocima omogućio posmatranje takozvane slike u pokretu. Međutim njegov izum bio je ograničen na jednog gledaoca koji je morao čekati svoj red da bi mogao uživati u ovom izumu. Edison nakon toga pažnju usmjerenu kinematografiji usmjeruje na drugu stranu vjerujući da je film izum bez budućnosti te je proces projekcije filmske slike na filmsko platno ostao u vještim rukama braće Limijer. Oni, iako nisu bili izumitelji same kinematografije ipak su svijetu podarili prve filmove. Braća Limijer se nakon filma “Poliveni Polivač” i ekonomskog kraha povlače zauvijek iz svijeta kinematografije 1905. godine. Edison, ponesen prvobitnim uspjehom braće Limijer otvara prvi filmski studio na svijetu, koji je kasnije odigrao važnu ulogu u razvoju tehnika filma, kao i u samom stvaranju filmskog studija Holivud.

Kinetoskop

Govoriti o počecima kinematografije znači spomenuti i Žorža Melijesa. Proglašen je mađioničarem kinematografije zbog njegove sposobnosti da odlično transformiše realnost kroz raznovrsne prvobitne filmske efekte, koje je Melijes sam izumio i razvijao. Bio je vrlo inovativan u razvijanju specijalnih efekata. Slučajno je otkrio efekat zaustavljenog kadra (stop motion) 1896. a bio je i jedan od prvih filmskih stvaralaca koji je koristio tehniku duple ekspozicije.

Scena iz Melijesovog filma Putovanje na Mjesec

Već od 1904. godine svijet polako postaje svjestan činjenice da je film postao bitna sila u svijetu trgovine i industijalizacije, te samim tim počinje i prva trka između zemalja poput Italije, Francuske, Engleske i Amerike u pogledu stvaranja što inovativnijih filmova i samih tehnika snimanja. Ova trka jenjava u Evropi tokom godina Prvog svjetskog rata međutim ova pauza u Evropi dovodi do rađanja prve svjetske filmske velesile – Holivuda.

 

Nastaviće se…

O autoru:

Vojin Ćetković rođen je 26. 03. 1996. godine

Osnovnu školu i Gimnaziju završio je u rodnom gradu Ulcinju.

Trenutno je student druge godine novinarskog smjera Fakultera za komunikacije na Ankara Universitetu u Ankari, Turska.

Jedan je od aktivista Seanema filmskog festivala.

E ardhmja dhe progresi i shoqërisë malazeze mbahen peng nga patriarkati. Ndryshimi fillon në familje

E ardhmja dhe progresi i shoqërisë malazeze mbahen peng nga patriarkati. Ndryshimi fillon në familje

Në vijim, fjalimi i plotë drejtores së iACT, Drita Llolla, në marshimin e 8 marsit, në Ditën Ndërkombëtare të Gruas të organizuar në Podgoricë nga Qendra për të Drejtat e Grave.

“Ndihem e privilegjuar që gjendem përpara jush, si përfaqësuese e brezit të ri të aktivisteve, për të rikthyer vëmendjet tek rëndësia e fuqizimit të gruas, në familje dhe në shoqërinë malazeze.
Si fillm, le t’i kujtojmë me mirënjohje të thellë gratë dhe vajzat ndër shekuj, të cilat nga luftëtare për barazinë gjinore, janë kthyer në pioniere për ndryshime të rëndësishme shoqërore.

Falë mosbindjes së tyre, luftës së mundimshme por gjithnjë të qendrueshme, për drejtësi dhe shanse të barabarta, sot vajzat dhe gratë gëzojnë të drejtën e votës, të drejtën e fjalës së lirë dhe të drejtën e fjalës në publik.

Këmbëngulja për mundësi të barabarta, përtej rezistencës së fortë të patriarkalizmit, ka frymëzuar dhe vazhdon të frymëzojë gjeneratat e reja. Mirëpo, idetë e drejta nuk mbizotërojnë prej vetë virtytit që kanë. Për të ndërtuar shoqëri të shëndosha, të bazuara në respektimin e shanseve të barabarta, kemi ende rrugë të gjatë për të bërë.

Ndryshimi nis te njësia bazë e shoqërisë, familja. Shoqëria malazeze duhet t`i përqaset me përgjegjshmëri të vecantë çështjes së barazisë gjinore brenda strukturave familjare. Roli i vajzës në familje apo në shoqëri nuk kushtëzohet prej karakteristikave biologjike, sepse kështu e predikon një besim i bartur dhe ideologji diskriminuese. Përkundrazi, diferencat biologjike plotësojnë spektrin gjinor dhe unifikojnë. Por në asnjë mënyre nuk duhen parë si faktor kushtëzues për rolin e individit në familje dhe në shoqëri.

Një vajzë ka të drejtën të edukohet dhe të trashëgojë nga familja, njëjtë si një djalë. Një vajzë mund të udhëheqë po aq suksesshëm sa një djalë. Kjo fryme instalohet që në fëmijëri, pikërisht në gjirin e familjes dhe nga aty bartet më tej në shoqëri. Dhe të mendosh që këto duhet të ishin standarte gjërësisht të pranuara në vitin 2018, sot në Mal të Zi përballemi me një realitet tjetër. Vajzat tona po i varfërojmë dhe po i lejmë në mëshirën e kompromiseve jo të ndershme. Po e dëmtojmë zhvillimin e shoqërisë duke e privuar nga realizimi i potendcialit të gjysmës së popullsise. Kjo nuk është e drejtë dhe duhet të ndryshojë!

E ardhmja dhe progresi i shoqërisë malazeze nuk duhen mbajtur peng nga patriarkati. Duhet të vazhdojmë rrugën e aspiratave perëndimore, me në qendër motorin e progresit të shoqërisë që është individi me kapitalin e tij intelektual dhe krijues. Kjo eshtë detyra dhe sfida e brezit të ri sot, që këtë frymë progresiste, me kurajë t`a transferojmë në cdo qelizë të shoqërisë, në institucione dhe në vendimmarrje. Në këtë mënyrë shoqëria malazeze do të jetë më e sigurtë, do të gëzojë më shumë paqe dhe prosperitet.

Dhe pse ky eshte nje marshim, protestë e pakënaqësive të shumta që ne si vajza i gra ndiejmë në përditshmëri, unë ftoj sot djemtë dhe burrat, që t’a zotërojmë kurajën dhe t`i japim fund kësaj marrëzie. Le t`a fillojmë ndryshimin nga familjet tona.

Për shanse të barabarta për vajzat dhe gratë. Për një shoqëri të drejtë dhe të qendrueshme.
Faleminderit.”

MBËSHTETJE PËR SEANEMA 4!

MBËSHTETJE PËR SEANEMA 4!

Vendosmëria e aktivistëve të IACT – Unë veproj – Ja djelujem që Ulqini të ketë një zhvillim të rëndësishëm kulturor, ekonomik dhe shoqëror ka prodhuar festivalin e filmit SEANEMA. Në një kohë të shkurtër, falë kapitalit intelektual e krijues të aktivistëve tanë, festivali ka arritur të tejkalojë kufijtë e një aktiviteti kulturor lokal, duke nënvizuar vlerësimet e marra nga Ambasada Amerikane në Mal të Zi dhe Ministria e kulturës. Jemi përballur me vështirësi reale në këto dy vjet. Megjithatë, mbeshtetja juaj ka qenë thelbësore në realizimin e objektivave të përbashkëta dhe sot jemi në përgatitje të edicionit të katërt të festivalit të filmit në Ulqin. Ju ftojmë sërish të kontribuoni në realizimin e një historie te jashtezakonshme suksesi në qytetin tonë, SEANEMA, e cila pret të frymëzojë shumë të tjera në vijim!

Ju mund të na kontaktoni përmes email-it: ngo.iact@gmail.com ose në numrin e tel. +38267630268

Podrška za SEANEMA 4!

Podrška za SEANEMA 4!

Odlučnost aktivista IACT – Unë veproj – Ja djelujem da kroz njihovo djelovanje grad Ulcinj osjeti važan kulturni, ekonomski i socijalni razvoj, proizvela je filmski festival SEANEMA. Za veoma kratko vrijeme, zahvaljujući intelektualnom i kreativnom kapitalu naših aktivista, festival je uspio da prevaziđe granice jedne lokalne kulturne manifestaije, i da dobije na značaju podrškom Ambasade SAD u Crnoj Gori i Ministarstva kulture. Poteškoće sa kojima smo se suočili su bile stvarne! Međutim, zahvaljujući vašoj podršci koja je bila od suštinskog značaja za ostvarivanje zajedničkih ciljeva, danas spremamo tek četvrto izdanje filmskog festivala u Ulcinju. Pozivamo Vas ponovo da doprinesete realizaciji jedne izvanredne priče o uspjehu u našem gradu, SEANEMA, očekujući da ona inspiriše i mnoge druge koje će je pratiti!

Zainteresovani mogu se javiti putem e-mail adrese, na: ngo.iact@gmail.com ili na tel:. +38267630268

“Nëse shtatzania është e dashtun, pse një vajzë është #epadashtun!”

“Nëse shtatzania është e dashtun, pse një vajzë është #epadashtun!”

Komiteti i Kombeve të Bashkuara mbi zbatimin e Konventës “Mbi eliminimin e të gjitha formave të diskriminimit të grave” (CEDAW), në korrik të vitit 2017 lëshoi një rekomandim, ligjërisht të detyrueshëm për Malin e Zi, për zgjidhjen e problemit të raporteve gjinore në lindje. Një kërkesë e tillë është bërë edhe nga Këshilli i Evropës dhe arsyeja për këtë ka qenë raporti mes sekseve jashtë kufijve natyral. Nëse ky raport normalisht varion nga 102 deri në 105/6 djem për 100 vajza, Instituti i Statistikave në Mal të Zi përgjatë njëzet viteve të fundit ka shënuar lindjen e mesatarisht 109 djemve në raport me 100 vajza. Vetëm në vitin 2009, lindën 113 djem për 100 vajza, që përbën një tregues të qartë të zgjedhjes së seksit para lindjes, me preferencë ndaj seksit mashkull.


Qendrimet rreth fushatës ndërgjegjësuese që u ndërmorr nga Qendra e të Drejtave të Grave në Mal të Zi (Centar za ženska prava / Women’s Rights Center) kanë qenë të ndryshme. Arsyeja pse zgjedh të shprehem më gjerësisht (se sa nënshkrimi i peticionit) është sepse duke e njohur kontekstin shoqëror dhe pozitën e vajzave dhe grave në Mal të Zi, më duhet ta kundërshtoj hipokrizinë që tenton ta shpërqendrojë debatin duke e fokusuar atë te çështja e respektimit të të drejtave reproduktive të grave. Zgjedhja e seksit të fëmijës në Mal të Zi bëhet me anë të abortit selektiv. Kjo ndodh si rrjedhojë e mentalitetit dhe traditës patriarkale që preferon “pasardhësin”, një rol që vajza “nuk e përmbush dot”. Ky diskriminim është aq thellë i rrenjosur sa fillon para lindjes dhe manifestohet në forma të ndryshme përgjatë jetës së vajzës dhe gruas, reflektuar në pozita përherë të pabarabarta në të gjitha fushat e jetës. Këtu përfshihet edhe presioni psikologjik që ju ushtrohet vajzave dhe grave për të lindur djem.

Fushata “#neželjena” (“#epadashtun“) konsiston te rritja e ndërgjegjësimit të qytetarëve malazez, që ky është një problem kulturor dhe i qeverisë malazeze, që fenomeni është i gjurmueshëm, statistikisht i matshëm dhe duhet vepruar mbi të. Peticioni drejtuar Qeverisë së Malit të Zi, më konkretisht kërkon hartimin e një Plani Veprimi ose dokumenti tjetër strategjik, si edhe përmban një sërë rekomandimesh, ndër të cilët përmenden: hulumtimi i të dhënave statistikore dhe ndjekja e vazhdueshme e tendencave; përdorimi i një qasje multidisciplinore në adresimin e problemit; përshtatjen e masave në nivel lokal; diskutimi dhe shkëmbimi i njohurive ndërmjet sektorëve të ndryshëm, që i paraprin ndryshimeve përkatëse në legjislacion ose politika; fuqizimin e grave për të marrë vendime të mirë informuara; analizën e normave dhe praktikave kulturore që promovojnë vlerat e vajzave për shoqërinë, etj. Për t`a mbështetur këtë nismë, ju mund ta nënshkruani peticionin, në linkun si vijon: https://www.change.org/p/nvo-centar-za-%C5%BEen…/…/37327142…

Shkruan: Drita Llolla, drejtore ekzekutive e OJQ iACT